Đinh Hạng Lang: thái tử bị giết năm 979

Đinh Hạng Lang là cái chết đầu tiên trong cuộc khủng hoảng nối ngôi năm 979, và là một trong những nhân vật ít sử liệu nhất của cuộc khủng hoảng ấy. Ông là con của Đinh Bộ Lĩnh, được lập thái tử năm 978, và bị anh cùng cha là Đinh Liễn giết vào mùa xuân 979. Mẹ ông không được chép, năm sinh không được chép, và thứ gần nhất với ông trong tư liệu đương thời là một loạt cột kinh không hề nêu thẳng tên ông.

Chính sử chép gì

Biên niên cho hai dữ kiện: ông được lập thái tử năm 978, và ông bị Đinh Liễn giết vào mùa xuân năm 979. Sử không cho tuổi, không cho mẹ, không cho cảnh. Vụ giết là vụ thứ hai trong trình tự khép lại năm ấy: Đinh Liễn loại Hạng Lang trước, rồi đến tháng 10 âm lịch thì Liễn và cha bị giết.

Người mẹ được gán cho ông trong các cách kể hiện đại — Hoàng Thị — là một phỏng đoán hiện đại, không phải tên trong biên niên. Sử liệu im lặng, và bài này im lặng theo.

Những cột kinh: suy luận, không phải đẳng thức

Một loạt cột kinh đá được khởi dựng năm 973, khắc lời của Đinh Liễn, nguyện một trăm cột cho người em đã mất tên là “Đại đức Đính Noa Tăng Noa”; gần hai mươi cột đã được tìm thấy. Đồng nhất cái tên ấy với Hạng Lang là suy luận của giới nghiên cứu, không phải đẳng thức mà văn bia đưa ra. Các cột kinh là thứ gần nhất với bằng chứng vật chất đương thời trong câu chuyện này, và chúng là bằng chứng cho một lời nguyện của Liễn, không phải bằng chứng về việc người em đã mất là ai.

Những lớp về sau

Các truyền thống về sau cung cấp tuổi của ông, mẹ của ông và việc đồng nhất với cột kinh; một bộ phim truyền hình năm 2011 không phải nguồn sử liệu, và bài này không dùng nó. Bản thân sử liệu cho tước hiệu, năm và người giết, và không cho gì về cậu bé.

Bộ phim

Ông không bao giờ được nêu tên. Dòng biên niên 979 chỉ nêu vua cha và Đinh Liễn, và tóm tắt Mùa II của phim nói “vua cha và con trưởng” — không phải Hạng Lang. Không có mục nhân vật, không có cảnh và không có chân dung.

Phim thêm gì

Toàn bộ phần này là hư cấu. Mọi cảnh Hạng Lang ở triều đình, hay cảnh bị giết, đều là sáng tạo; tư liệu công bố không cho cảnh nào. Bức hình trên trang này là hình triều đình nhà Đinh: đứa trẻ ngồi trên ngai trong hình là Đinh Toàn, không phải Hạng Lang, và phần mô tả ảnh chỉ tả hình mà không nêu tên đứa trẻ.

Bài này không khẳng định gì

Bài không cho năm sinh hay tuổi, và không gọi ông là một đứa trẻ — sử liệu không nói ông bao nhiêu tuổi. Bài không nêu tên mẹ ông. Bài không khẳng định văn bia nêu thẳng tên Hạng Lang. Và bài không biến cái chết của ông thành nguyên nhân duy nhất của năm 979: các vụ giết vua và Đinh Liễn trong cùng năm là một phần của cùng cuộc khủng hoảng.

Vì sao thái tử quan trọng

Vì việc ông được lập và việc ông bị giết là những nước đi đầu tiên trong cuộc khủng hoảng nối ngôi đưa đất nước vào tay một đứa trẻ sáu tuổi và thời nhiếp chính vào tay Lê Hoàn. Ông là người thừa kế bị loại trước khi việc loại trừ lớn hơn có thể xảy ra, và sử liệu chỉ cho ông một tước hiệu, một năm và tên của người anh. Bài ngắn vì sử liệu ngắn, và bài giữ phân biệt giữa điều được chép và điều được suy ra.